TƯ VẤN PHÁP LUẬT MIỄN PHÍ VỀ TRANH CHẤP DI SẢN THỪA KẾ

1. Tranh chấp di sản thừa kế là gì?

Khái niệm tranh chấp di sản thừa kế

Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, tranh chấp di sản thừa kế là sự mâu thuẫn, xung đột giữa các bên thừa kế hoặc giữa người có liên quan đến việc xác định, quản lý, sử dụng hoặc phân chia di sản do người chết để lại. Các tranh chấp này thường phát sinh khi các bên không thống nhất về:

Ai là người có quyền thừa kế?

Di sản để lại gồm những tài sản gì?

Phương thức chia di sản như thế nào là hợp lý?

Ngoài ra, tranh chấp còn có thể xuất hiện khi có tranh cãi về hiệu lực của di chúc, tính hợp pháp của văn bản phân chia tài sản, hay khi một bên không thực hiện nghĩa vụ chia thừa kế đúng thỏa thuận hoặc phán quyết của Tòa án.

Các dạng tranh chấp phổ biến

Trong thực tiễn xét xử, tranh chấp di sản thừa kế thường xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, trong đó phổ biến nhất gồm:

Tranh chấp về quyền thừa kế: Phát sinh khi có người cho rằng mình có quyền hưởng di sản nhưng không được công nhận, hoặc bị loại khỏi di chúc mà không rõ lý do, hoặc nghi ngờ có hành vi gian dối trong việc lập di chúc.

Tranh chấp về xác định di sản thừa kế: Xảy ra khi các bên không thống nhất về loại tài sản hoặc giá trị tài sản được coi là di sản, đặc biệt trong trường hợp tài sản chung – riêng không được phân định rõ ràng.

Tranh chấp về việc phân chia di sản: Thường liên quan đến bất đồng trong tỷ lệ phân chia tài sản, cách định giá tài sản, hoặc khi một người chiếm hữu toàn bộ tài sản và không chấp nhận chia cho người khác.

2. Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp di sản thừa kế

Không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp

Một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến các tranh chấp thừa kế nảy sinh là do người để lại di sản không lập di chúc, hoặc có lập nhưng di chúc không đáp ứng điều kiện pháp lý được quy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015. Cụ thể, một di chúc được coi là hợp pháp phải:

Do người có đầy đủ năng lực hành vi dân sự lập;

Thể hiện ý chí tự nguyện;

Nội dung và hình thức không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội.

Khi di chúc không hợp pháp hoặc không có di chúc, di sản sẽ được phân chia theo hàng thừa kế pháp luật, điều này dễ dẫn đến tranh cãi giữa các thành viên trong gia đình về quyền và phần được hưởng.

Theo thống kê mới nhất của Bộ Tư pháp năm 2023, có đến 60% tranh chấp thừa kế phát sinh từ việc không có di chúc. Con số này cho thấy tầm quan trọng của việc lập di chúc rõ ràng, hợp pháp nhằm tránh xung đột sau này.

Xác định sai tài sản chung và riêng

Một nguyên nhân khác gây ra tranh chấp là do việc xác định không rõ ràng giữa tài sản chung và tài sản riêng của người đã mất. Điều này thường xảy ra trong các trường hợp:

Không có giấy tờ rõ ràng chứng minh nguồn gốc tài sản;

Có tài sản được hình thành trong thời kỳ hôn nhân nhưng đứng tên một người;

Tài sản được tặng cho riêng nhưng sử dụng chung trong gia đình.

Sự nhầm lẫn hoặc thiếu hiểu biết pháp lý khiến các bên khó phân định đâu là tài sản thuộc di sản thừa kế (tài sản riêng của người chết), đâu là phần tài sản không được chia thừa kế vì thuộc sở hữu của người còn sống (ví dụ như vợ/chồng). Điều này làm phát sinh tranh chấp, đặc biệt trong trường hợp có giá trị tài sản lớn như nhà đất, sổ tiết kiệm, hoặc cổ phần kinh doanh.

Việc phòng ngừa tranh chấp cần được đặt ra từ sớm thông qua các biện pháp như lập di chúc hợp pháp, công khai tài sản, hoặc thỏa thuận phân định tài sản chung – riêng trong hôn nhân. Khi có xung đột, nên ưu tiên giải quyết bằng thương lượng, hòa giải trước khi đưa ra tòa.

3. Quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp thừa kế

Tranh chấp thừa kế là một trong những loại tranh chấp dân sự phổ biến và phức tạp, thường phát sinh khi có nhiều người cùng có quyền thừa kế nhưng không đạt được sự đồng thuận về việc chia di sản. Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan và đảm bảo việc phân chia tài sản diễn ra đúng quy định, pháp luật Việt Nam đã có những điều khoản cụ thể điều chỉnh vấn đề này, đặc biệt là trong Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản hướng dẫn liên quan.

Thừa kế theo pháp luật

Trong trường hợp người chết không để lại di chúc, hoặc di chúc bị vô hiệu toàn bộ hoặc một phần, việc phân chia di sản sẽ được thực hiện theo quy định thừa kế theo pháp luật, được nêu rõ tại Điều 650 và 651 Bộ luật Dân sự 2015.

Theo đó, di sản sẽ được phân chia cho những người thuộc các hàng thừa kế sau:

Hàng thừa kế thứ nhất: Vợ, chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.

Hàng thừa kế thứ hai: Ông bà nội, ông bà ngoại, anh chị em ruột của người chết; cháu ruột (con của con ruột) của người chết.

Hàng thừa kế thứ ba: Cụ nội, cụ ngoại; bác, chú, cậu, cô, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người đó là bác, chú, cậu, cô, dì; chắt ruột của người chết.

Người thuộc hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước hoặc tất cả những người thuộc hàng thừa kế trước đều từ chối nhận thừa kế, bị truất quyền thừa kế hoặc không đủ điều kiện hưởng di sản.

Việc phân chia theo pháp luật đảm bảo sự công bằng dựa trên mối quan hệ huyết thống và hôn nhân, đồng thời giúp giải quyết tranh chấp trong trường hợp không có căn cứ rõ ràng từ người để lại di sản.

4. Thủ tục khởi kiện tranh chấp di sản thừa kế

Trong trường hợp các bên không thể tự thỏa thuận hoặc hòa giải thành công về việc phân chia di sản thừa kế, thì việc khởi kiện tại Tòa án là bước cần thiết để giải quyết tranh chấp theo quy định của pháp luật. Việc nắm rõ thủ tục khởi kiện sẽ giúp người khởi kiện chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, thực hiện đúng quy trình, tiết kiệm thời gian và hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình tố tụng.

1. Hồ sơ khởi kiện

Đơn khởi kiện: Trình bày rõ nội dung vụ việc, yêu cầu khởi kiện, thông tin người bị kiện và căn cứ pháp lý của yêu cầu.

Giấy chứng tử: Là chứng cứ xác lập thời điểm mở thừa kế và chứng minh người để lại di sản đã qua đời.

Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế: Bao gồm sổ hộ khẩu, giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, hoặc các tài liệu hợp pháp khác chứng minh người khởi kiện là hàng thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc.

Tài liệu về di sản: Tùy thuộc vào loại tài sản để lại, có thể bao gồm Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sổ tiết kiệm, đăng ký xe, hợp đồng mua bán tài sản, tài liệu chứng minh quyền sở hữu hợp pháp đối với tài sản là di sản.

Các tài liệu, chứng cứ khác: Nếu có, nên cung cấp các bằng chứng bổ sung như di chúc (nếu có), biên bản họp phân chia tài sản (nếu đã từng tổ chức), văn bản thỏa thuận không thành hoặc các giấy tờ liên quan đến việc tranh chấp.

2. Trình tự nộp đơn

Nộp đơn tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền: Theo Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tranh chấp về thừa kế tài sản là một trong những loại tranh chấp dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Căn cứ vào nơi cư trú hoặc nơi có tài sản của bị đơn, người khởi kiện cần xác định đúng Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền theo quy định tại Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Nhận thông báo thụ lý vụ án: Sau khi nộp hồ sơ, nếu đủ điều kiện, Tòa án sẽ ra thông báo thụ lý vụ án và yêu cầu người khởi kiện nộp tạm ứng án phí.

Tiếp tục quá trình tố tụng: Sau khi tòa án thụ lý, vụ án sẽ được đưa vào quy trình tố tụng dân sự, bao gồm hòa giải, xét xử sơ thẩm, và nếu cần thiết có thể là phúc thẩm.

Lợi ích khi Khách hàng được tư vấn pháp lý miễn phí về tranh chấp di sản thừa kế qua tổng đài 1900.252501

• Dù bạn ở bất kỳ đâu, bất khi nào chỉ cần sử dụng điện thoại và gọi về số: 1900.252501 - Tổng đài tư vấn pháp luật miễn phí của Công ty Luật Thiên Ưng, mọi vướng mắc pháp lý của bạn dù nhỏ nhất cũng được đội ngũ luật sư, luật gia, chuyên gia tư vấn pháp luật luôn lắng nghe và tận tình giải đáp. Điều này xóa tan khoảng cách, sự cách biệt về địa lý giữa khách hàng và Luật sư;
• Luật Thiên Ưng phục vụ liên tục 24 giờ trong vòng 7 ngày làm việc kể cả thứ 7 và Chủ nhật cũng như các ngày lễ, ngày nghỉ và ngày tết. Điều này xóa tan khoảng cánh về thời gian kết nối giữa khách hàng và luật sư;
• Chất lượng dịch vụ tư vấn luôn được đảm bảo và giám sát bởi đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm pháp lý (Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến được đào tạo, tập huấn bài bản về kỹ năng tư vấn pháp luật). Điều này tạo ra sự yên tâm cho khách hàng trong quá trình sử dụng dịch vụ tư vấn pháp luật trực tuyến.

Nội dung tư vấn pháp lý miễn phí về tranh chấp di sản thừa kế qua tổng đài 1900.252501

• Phân tích nguyên nhân và cơ sở pháp lý của tranh chấp di sản thừa kế.

• Tư vấn quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan trong tranh chấp.

• Hướng dẫn thủ tục giải quyết tranh chấp tại cơ quan nhà nước và tòa án.

• Đại diện khách hàng tham gia hòa giải, thương lượng và tranh tụng tại tòa án.

• Tư vấn các phương án bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thân chủ trong tranh chấp di sản.

Tiếp nhận và xử lý yêu cầu tư vấn miễn phí về tranh chấp di sản thừa kế tài sản qua tổng đài 1900252501

Các bước để khách hàng nhận tư vấn pháp lý miễn phí:

Bước 1: Dùng điện thoại, gọi đến số điện thoại 1900.252501

(Ngoài giờ hành chính, Khách hàng liên hệ số điện thoại 087.9766697 để được Luật sư/chuyên gia tư vấn trực tiếp)

Bước 2: Nghe lời chào từ hệ thống và chọn lựa lĩnh vực cần tư vấn

Bước 3: Bấm phím 1 để được tư vấn pháp lý miễn phí

Bước 4: Trình bày câu hỏi theo hướng dẫn của tổng đài viên và lắng nghe tư vấn!

Quy trình tiếp nhận thông tin: Chuyên viên pháp lý ghi nhận thông tin và nội dung yêu cầu tư vấn pháp lý của khách hàng theo mẫu.

Quy trình xử lý thông tin:

• Trường hợp nội dung yêu cầu tư vấn có thể phúc đáp được ngay thì: chuyên viên tiến hành tư vấn, phúc đáp trực tiếp ngay cho khách hàng trên cơ sở các căn cứ pháp lý theo quy định của pháp luật.
• Trường hợp nội dung yêu cầu tư vấn phức tạp thì: chuyên viên đề nghị khách hàng thêm thời gian nghiên cứu từ 1h-24h làm việc sau đó trả lời phúc đáp bằng văn bản qua địa chỉ email hoặc zalo do khách hàng cung cấp. 
• Trường hợp khách hàng có nhu cầu Luật sư nghiên cứu, đánh giá tài liệu, chứng cứ và tư vấn trực tiếp để giải quyết yêu cầu của khách hàng kỹ càng, thấu đáo hơn thì quý Khách hàng sử dụng  Dịch vụ Luật sư theo yêu cầu để tư vấn, giải đáp trực tiếp cho khách hàng tại trụ sở Luật Thiên Ưng hoặc qua hình thức trực tuyến thông qua việc yêu cầu trực tiếp tổng đài viên hoặc qua tổng đài 1900.252501, nhấn phím 2.